4.0      DEFINISI DAN TEORI :

  4.1     Definisi Pembangunan Mampan :

Mengikut Brundtland Report 1987 :

Pembangunan mampan ialah pembangunan yang dapat memenuhi keperluan pada masa sekarang tanpa menjejaskan keupayaan memenuhi keperluan pada masa depan.

Pembangunan bandar yang mampan harus dijalankan dengan mengambil kira keupayaan menampungnya; pengambilan sumber, pengagihan bahan buangan serta kadar pencemaran yang dicetuskan ke atas bandar dan kawasan sekelilingnya.(White & Whitney, 1992)

Pembangunan bandar yang mampan perlulah mengambil kira keadilan sosial, keperluan manusia asas, kesihatan awam, kesedaran persekitaran dari segi ruang dan masa. Salah satu cara untuk mencapai pembangunan mampan tersebut adalah melalui kesihatan ekonomi bandar. Justeru itu, aktiviti ekonomi, peluang pekerjaan dan kemiskinan perlu diambil perhatian dan daripadanya peranan aktiviti informal serta perdagangan skala kecil(petty commodity sector) menjadi penting.(David Drakakis-Smith, 1995)

4.1.1    Matlamat Pembangunan Mampan

  Rajah 4.1        Matlamat Pembangunan

                           Mampan

 

  Sumber : Blowers, 1993

1.                   Pemuliharaan Sumber

Memastikan penerusan penawaran sumber semulajadi pada masa sekarang dan akan datang melalui penggunaan tanah yang efektif, pengurangan sumber yang tidak boleh diperbaharui, pemuliharaan kepelbagaian sumber semulajadi.

-          Pemuliharaan merangkumi penggantian sumber, perubahan dalam cara penggunaan dan memberi perhatian kepada faktor ‘intangible’ seperti nilai keselesaan dan nilai warisan.

2.                   Pembangunan Fizikal

Memastikan pembangunan alam bina akan berharmoni dengan alam semulajadi di mana hubungan mereka adalah seimbang dan saling memanfaatkan.

-          membantu menyedarkan komuniti tentang peluang yang terdapat di kawasan tersebut.

-          meminimumkan pembaziran sumber dan keburukan yang akan dibawa kepada komuniti apabila sesetengah kawasan perniagaan mengalami tekanan pembangunan yang melampau sedangkan sesetengah kawasan mengalami kemerosotan perniagaan seperti penutupan kedai dan kehilangan pekerjaan.

3.                   Kualiti Alam Sekitar

Mengelakkan pencemaran alam, melindungi kapasiti ekosistem dan mengelakkan pembangunan yang akan mengancam kesihatan manusia atau menjejaskan kualiti kehidupan.

-          mengurangkan atau mengubah proses pengeluaran atau perniagaan yang akan menjejaskan kualiti hidup manusia. Cara pembuangan dan pelupusan sampah harus dititikberatkan.

4.                   Kesaksamaan Sosial

Mengelakkan pembangunan yang akan menambahkan jurang antara golongan kaya dan miskin serta menggalakkan pembangunan yang dapat mengurangkan ketidaksamaan sosial.

-          mengurangkan pembaziran tenaga manusia. Kesaksamaan sosial perlu dipelihara dari segi peluang ekonomi di sesuatu kawasan.

5.                   Penyertaan Politik

Menggalakkan penyertaan komuniti dalam membuat keputusan.  

 

4.1.2    Objektif-objektif Pembangunan Mampan

 

                        Rajah 4.2         Objektif-objektif Pembangunan Mampan

Ekonomi

- pertumbuhan , kesaksamaan ,Kecekapan 

                                                Pembangunan Mampan 

Sosial                                                                               

-          kuasa

-          penyertaan

-          identiti kebudayaan

-          pembangunan institusi 

 

Ekologi

-          keupayaan menampung

-          kepelbagaian

 

 

Sumber : David Drakakis-Smith, 1995

4.1.3    Komponen-komponen dalam Pembangunan Bandar Mampan

 

Rajah 4.3         Komponen-komponen dalam Pembangunan Bandar Mampan

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  Sumber : David Drakakis-Smith, 1995

 

4.2       Rekabentuk Bandar

Rekabentuk Bandar (urban design) adalah subsektor perancangan yang meneliti perhubungan visual dan functional yang wujud di antara manusia dengan alam persekitaran fizikalnya. Premis amalan rekabentuk bandar menyatakan bahawa persekitaran fizikal manusia boleh direkabentuk menerusi pelbagai kaedah rekabentuk bagi menghasilkan rupabentuk bandar yang dihasratkan dalam iklim kekangan politik, ekonomi dan sosial ( Kriken, 1979).

 

Bandar yang wujud dewasa ini terbentuk melalui rekabentuk dan perancangan untuk tujuan tertentu. Bentuknya tidak terbentuk secara rawak tetapi disengajakan. Ia adalah hasilan daripada keputusan yang dibuat untuk tujuan tertentu dan keputusan ini dipanggil rekabentuk bandar. Bandar tidak direka untuk satu gambaran 20 tahun dari sekarang, tetapi ia satu proses membuat keputusan dari hari ke hari.

 

Mengikut Mugavin (1992) pula, rekabentuk bandar adalah sintesis bentuk fizikal bandar untuk mencapai gol yang berkenaan dengan keperluan manusia, biasanya rujuk kepada aktiviti dan meaning. Ini bermaksud rekabentuk bandar adalah berkaitan dengan bentuk fizikal, bangunan, jalan, taman dan sebagainya serta perhubungan di antaranya dalam mencapai gol dari segi fungsi, psikologi, sosial dan alam sekitar. 

 

4.2.1    Pembandaran di Pulau Pinang

Aspek rekabentuk bandar adalah penting kepada perancangan pembandaran Pulau Pinang memandangkan Pulau Pinang adalah kawasan perbandaran yang bersejarah. Sejarah perkembangan Pulau Pinang bermula di George Town pada tahun 1786 yang ketika itu dikenali sebagai ‘The Prince of  Wales Island’. Pulau Pinang bermula sebagai pos perdagangan British telah mengalami perkembangan perbandaran yang begitu pesat dari hanya sebuah bandar yang dibentuk oleh 4 batang jalan (Jalan Light, Jalan Pantai, Jalan Kapitan Keling dan Jalan Chulia) pada tahun 1786.[1]

Kawasan perbandaran pulau berkembang secara berjajar sepanjang jalan-jalan utama dan sehingga kawasan Jelutong, Bagan Jermal dan Jalan Scotland pada tahun 1950. Kebakaran besar George Town pada tahun 1813 telah meninggalkan kesan yang kuat di Georgetown. Celah lima puluh kaki setiap 200 kaki bangunan berderet disediakan dan pemakaian bumbung genting terra cotta telah bermula pada tahun 1826.

Bandar Air Hitam merupakan bandar pasaran pertanian pada zaman penjajahan. Apabila sistem pengangkutan dimajukan, ia telah menggalakkan pertumbuhan bandar secara berjajar dari George Town ke bandar Air Hitam. Pada lewat 70an hingga awal 1990an, perkembangan perbandaran berjajar dari George Town ke bandar Air Hitam. Pada lewat 70an hingga awal 1990an, perkembangan perbandaran berjajar telah bergerak dari George Town ke pekan-pekan sekunder berhampiran ( Tanjong Tokong, Air Hitam, Jelutong), sehingga bandar Bayan Baru yang dirancang sebagai bandar baru dan Pusat Wilayah pada awal 70an.

Kawasan-kawasan di barat dan barat daya kurang mendapat pengaruh perkembangan perbandaran kerana halangan fizikal. Terdapat kawasan tanah tinggi di tengah pulau, iaitu kawasan Paya Terubung dan Bukit Bendera. Perkembangan di pantai utara pula berlaku secara berjajar sepanjang Jalan Bangan Jermal – Batu Feringgi. Perkembangan secara berjajar ini juga diakibatkan oleh halangan fizikal kawasan bukit dan perkembangan industri pelancongan di situ.

  4.2.2    Rekabentuk Bandar di Pulau Pinang

Rekabentuk bandar meliputi

Sejarah perkembangan bandar dan pengaruhnya ke atas bandar
Ciri fizikal bandar
Ruang dan aktiviti bandar
Elemen rekabentuk bandar
Imej bandar
Pemuliharaan

5.0       FUNGSI, BENTUK DAN KANDUNGAN KAJIAN

5.1       Fungsi-fungsi Kajian Rekabentuk Bandar di Pulau Pinang

Fungsi-fungsi Kajian Rekabentuk Bandar di Pulau Pinang adalah seperti berikut :

1.                   Merumuskan dasar, strategi dan matlamat pembangunan rekabentuk bandar kawasan George Town

-          Membekalkan satu garis panduan pembangunan rekabentuk bandar yang lebih menyeluruh, bersepadu dan berkesan serta menuju ke arah pembangunan mampan.

2.                   Panduan kepada Pentadbiran Bandar

-          Untuk dijadikan panduan bagi pentadbiran bandar dengan menyediakan rancangan tahunan atau rancangan pembangunan 10 tahun di samping boleh dijadikan garis panduan bagi mengawas Rancangan Pembangunan kawasan berkaitan di peringkat bandar.

3.                   Mengenalpasti cadangan-cadangan dan keutamaan

-          Mengenalpasti cadangan ekonomi mahupun sosial dan fizikal dengan program-program perlaksanaan mengikut keutamaan cadangan.

5.2       Bentuk Kajian Rekabentuk Bandar di Pulau Pinang

Kajian ini akan dijalankan secara mendalam dan akan menilai kesemua strategi-strategi alternatif untuk pembangunan rekabentuk bandar dan membuat saranan-saranan dalam bentuk cadangan dasar-dasar strategik, lakaran-lakaran serta projek-projek pembangunan berkenaan selaras dengan pembangunan rekabentuk bandar menuju ke arah pembangunan mampan.  Kajian ini akan mengambil kira polisi-polisi semasa yang berkenaan dengan rekabentuk bandar kawasan kajian.  Dasar-dasar, program-program dan projek-projek yang dijalankan akan megandungi aspek-aspek yang berkaitan dengan pencapaian Dasar Pembangunan Nasional dan dasar negeri.

5.3       Kandungan Kajian Rekabentuk Bandar di Pulau Pinang

Kajian ini akan mengambil kira 3 aspek penting iaitu :

1.                   spek ekonomi yang meliputi aktiviti-aktiviti ekonomi di kawasan kajian, iaitu perniagaan dan pelancongan.

2.                   Aspek sosial yang meliputi sektor perumahan dan komuniti di kawasan kajian.

3.                   Aspek fizikal dan ekologi yang meliputi sektor pengangkutan, lanskap, bangunan dan pemuliharaan.

Kajian ini akan mengandungi perkara-perkara berikut:

1.                   Rumusan dasar dan strategi pembangunan tanah di kawasan kajian dan cadangan am kegunaan tanah, terutama cara-cara untuk mempertingkatkan taraf sosio-ekonomi, infrastruktur dan kemudahan masyarakat.

2.                   Mengambil kira sumber-sumber yang sedia ada untuk melaksanakan cadangan-cadangan yang terkandung dalam kajian rekabentuk bandar selaras dengan kehendak Rancangan Struktur Majlis Perbandaran Pulau Pinang.

3.                   Peta, pelan, rajah dan ilustrasi bagi menjelaskan cadangan-cadangan yang terkandung di dalam kajian rekabentuk bandar.

4.                   Kesemua perkara yang terkandung dalam objektif kajian.

 

 

 

 

 

 

 

 

 


[1] Majlis Perbandaraan Pulau Pinang, 1985

 

 

 

 

         Back To Top